Vang vọng từ quá khứ, vững bước tới tương lai

Tác giả: HỒNG MINH NHÂN

Ngày hội của Trí tuệ và Văn hóa

Sáng ngày 12 tháng 12 năm 2025, tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế, số 11 Lê Hồng Phong, Hà Nội, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam (Nhiệm kỳ 2025–2030) đã chính thức khai mạc trong không khí trang trọng và nồng ấm.

Trong khoảnh khắc quốc ca vang lên, giữa hội trường rộng lớn, người ta có thể cảm nhận đây không chỉ là một sự kiện hành chính – mà là cuộc hội ngộ của những con người đã chọn đi cùng văn hóa, tri thức và lòng nhân ái.

Gần 400 đại biểu, đại diện cho tiếng nói, nguyện vọng và ý chí của hơn 15.000 hội viên chính thức cùng khoảng 150.000 hội viên tham gia, đến từ 150 tổ chức hội thành viên trên khắp cả nước, đã tề tựu về dự Đại hội. Những gương mặt quen thuộc, nhiều năm hết mình cống hiến hòa cùng những gương mặt mới chập chững tham gia, những mái đầu bạc xen lẫn những mái tóc còn xanh… tạo nên một bức tranh sinh động về sự kế thừa và tiếp nối.

Đại hội vinh dự đón tiếp các vị khách quý và đại biểu cấp cao:

• Ông Phan Xuân Thủy – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương.
• Ông Nguyễn Tuấn Anh – Phó Chủ nhiệm thường trực Ủy ban Công tác Đại biểu Quốc hội khóa XV.
• Bà Lê Thị Hồng Vân – Cục trưởng Cục Ngoại vụ và Ngoại giao văn hóa, Tổng Thư ký Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam.
• Bà Phạm Thanh Huyền – Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Văn phòng Chủ tịch nước.

Cùng đông đảo các nhà khoa học, nhà sư phạm, văn nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà hoạt động xã hội và các nhà hảo tâm – những hội viên đã và đang lặng lẽ đóng góp cho cộng đồng bằng nhiều cách khác nhau, nhưng chung một tinh thần phụng sự.

UNESCO – Mục đích cao cả và sứ mệnh nhân văn

Bước vào không gian Đại hội, tôi chợt nhớ đến triết lý nền tảng đã khai sinh ra UNESCO – một tuyên ngôn được coi là kim chỉ nam cho mọi hoạt động vì hòa bình và phát triển bền vững:“Since wars begin in the minds of men, it is in the minds of men that the defenses of peace must be constructed.” Vì chiến tranh được sinh ra trong tâm trí con người, nên chính trong tâm trí con người mà các pháo đài hòa bình phải được xây dựng.

Triết lý ấy không vang lên như một khẩu hiệu, mà như một lời nhắc nhở sâu sắc rằng: hòa bình bắt đầu từ giáo dục, từ đối thoại, từ sự hiểu biết lẫn nhau.

Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam đã kiên trì hiện thực hóa sứ mệnh đó thông qua bốn trụ cột hoạt động cốt lõi của UNESCO thế giới: Giáo dục – Văn hóa – Khoa học & Công nghệ – Thông tin truyền thông. Tinh thần này từng được cựu Tổng Giám đốc UNESCO Federico Mayor Zaragoza đúc kết: “We must move from a culture of war to a culture of peace.”
Chúng ta phải chuyển từ một nền văn hóa chiến tranh sang một nền văn hóa hòa bình.

Giáo dục vì Hòa bình

Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam đã góp phần vào sự nghiệp giáo dục và khoa học, đặc biệt thông qua việc vinh danh các nhà sư phạm và trao chứng nhận “Đạo đức toàn cầu”. Đó là sự ghi nhận đối với những con người cả đời kiên nhẫn gieo mầm nhân cách, tin rằng giáo dục không chỉ tạo ra tri thức, mà còn tạo nên con người tốt đẹp.

Văn hóa vì Phát triển Bền vững

Các hoạt động bảo tồn và phát huy di sản, thúc đẩy mô hình “kinh tế sáng tạo từ di sản”, tiêu biểu như việc tổ chức Hạ Long Concert, là cách Liên hiệp cùng các hội viên khẳng định giá trị văn hóa Việt Nam trong dòng chảy hiện đại. Ở đó, di sản không bị đóng khung trong quá khứ, mà được thổi vào hơi thở của đời sống hôm nay.

Truyền thông vì Sự thật

Việc Tạp chí Ngày Nay cơ quan ngôn luận của Hiệp Hội không ngừng “đấu tranh bảo vệ cái đúng, bảo vệ người yếu thế” đã thể hiện rõ cam kết của Liên hiệp trong việc lan tỏa sự thật, thúc đẩy đối thoại và tiến bộ xã hội – đúng với tinh thần tự do báo chí gắn liền trách nhiệm mà UNESCO theo đuổi.

Tổng kết và Tri ân: Hành trình 32 năm Cống hiến

Trong diễn văn khai mạc, Chủ tịch Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh: Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam, được thành lập theo Quyết định số 397/TTg ngày 03/08/1993 của Thủ tướng Chính phủ, đã không ngừng trưởng thành và lớn mạnh sau hơn ba thập kỷ hoạt động.

Trong nhiệm kỳ qua, mặc dù gặp rất nhiều khó khăn, thử thách, Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam và các tổ chức thành viên đã nỗ lực vượt qua, tiếp tục đạt được những kết quả rất đáng ghi nhận…

Trong giai đoạn 2020–2025, Liên hiệp tập trung vào bốn lĩnh vực trọng tâm: Giáo dục, Văn hóa, Khoa học & Công nghệ, Thông tin truyền thông – những trụ cột tạo nên nền tảng cho phát triển nhân văn bền vững.

                              Ông Nguyễn Xuân Thắng Chủ tịch Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam tổng kết hoạt động của nhiệm kỳ vừa qua

Điểm sáng Nhiệm kỳ 2020–2025: Dấu ấn toàn cầu và nội lực

Nhiệm kỳ vừa qua ghi dấu bằng nhiều hoạt động nổi bật:

• Dấu ấn quốc tế: Liên hiệp lần đầu tiên tổ chức sự kiện văn hóa quốc tế tại Tổng hành dinh UNESCO Paris; đồng thời tổ chức sự kiện Tuyên ngôn Quốc tế Hạ Long, khẳng định vai trò của Việt Nam trong hợp tác phát triển du lịch di sản và khoa học công nghệ.
• Phát huy vai trò Tạp chí Ngày Nay: Tạp chí tiếp tục thực hiện sứ mệnh là tiếng nói chính thức, diễn đàn của giới trí thức, văn nghệ sĩ và các nhà hảo tâm.
• Củng cố tổ chức: Mạng lưới thành viên không ngừng mở rộng, với 1.881 hội viên mới tính đến tháng 10/2023.

Mỗi con số là kết quả của những nỗ lực âm thầm, mỗi thành tựu là sự cộng hưởng của nhiều thành viên tận tâm và trách nhiệm.

 Vững bước tới tương lai: Phát triển nhân văn bền vững

Đại hội đã thảo luận và thông qua phương hướng hoạt động nhiệm kỳ 2025–2030, với trọng tâm tiếp tục khẳng định vai trò là tổ chức xã hội – nghề nghiệp duy nhất của UNESCO Việt Nam:

• Đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển Tạp chí Ngày Nay.
• Tăng cường năng lực cán bộ, xây dựng đội ngũ kế cận.
• Phát triển hội viên trẻ, tạo nguồn lực cho tương lai.

Đại hội cũng tiến hành bầu cử nhiệm kỳ 2025-2030, với sự tín nhiệm cao, ông Nguyễn Xuân Thắng tiếp tục được bầu giữ chức Chủ tịch Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam.

                                              Ban Chấp Hành nhiệm kỳ 2025-2030 gồm có 35 thành viên ưu tú đến từ nhiều tổ chức hội thành viên

Vinh danh Giá trị: Ghi nhận Cống hiến Nhân văn

Phần công bố quyết định khen thưởng là điểm nhấn trang trọng của Đại hội, ghi nhận những đóng góp bền bỉ vì sự nghiệp nhân văn và bảo tồn di sản cho rất nhiều tổ chức, thành viên ưu tú:

• Trao Bảng vàng cho Giáo sư, Tiến sĩ, Nghệ sĩ Chu Bảo Quế vì những cống hiến trong nhiệm kỳ 2020–2025.
• Trao Chứng nhận “Đạo đức toàn cầu” cho Hiệu trưởng Đặng Thị Ngọc Bích, Ni sư Thích Nữ Di Niên, Sư cô Thích Nữ Pháp Ngân.
• Vinh danh các doanh nghiệp và thương hiệu: Công ty Cổ phần Tập đoàn V-Green, ông Bùi Hoàng Anh, lương y Nguyễn Trọng Hùng.
• 26 đơn vị trực thuộc được khen thưởng vì những đóng góp trong nhiệm kỳ 2020–2025.

 

                                                  Trung Tâm Unesco Nghiên cứu Văn Chương Việt Nam có 6 thành viên được khen tặng

Khép lại – và tiếp nối

Đại hội VII khép lại, để lại ấn tượng sâu sắc về một cộng đồng trí tuệ, nhân văn, kiên định theo đuổi mục tiêu phát triển bền vững. Như cựu Tổng Giám đốc UNESCO Irina Bokova từng khẳng định: “Culture is who we are and what shapes our identity.” Văn hóa chính là chúng ta là ai và là thứ định hình bản sắc của chúng ta.

Tinh thần ấy chính là động lực để Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam – cùng những con người thầm lặng phía sau – tiếp tục hành trình của mình, bền bỉ vun đắp cho xã hội bằng tri thức, văn hóa và niềm tin vào con người.

Khi Đại hội đã khép lại, tôi chậm rãi rời hội trường, mang theo trong mình một cảm giác rất khó gọi tên. Đó không chỉ là sự hân hoan của một sự kiện thành công, mà là một cảm xúc lắng sâu – như thể vừa được chứng kiến điều gì đó ngày càng hiếm trong đời sống hôm nay.

Giữa một thời đại mà con người thường đo đếm giá trị bằng tốc độ, bằng lợi ích hữu hình và những thành công phải quy đổi ngay thành vật chất, những thành viên lão làng của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam hiện lên như một đối sánh thầm lặng. Họ đã đi qua nhiều năm tháng với bao cống hiến, họ không nhằm tích lũy cho bản thân, mà âm thầm tạo nên những giá trị chung – những giá trị những giá trị không hiển lộ ngay tức thì, mà cần thời gian và sự chiêm nghiệm mới hiểu hết ý nghĩa.

Tôi nhìn thấy ở họ một sự lựa chọn khác với xu hướng phổ biến của thời đại: lựa chọn phụng sự thay vì sở hữu, bền bỉ thay vì tức thời, chiều sâu thay vì phô diễn. Trong khi xã hội ngày càng dễ nghiêng về cái tôi và lợi ích ngắn hạn, họ vẫn kiên nhẫn gìn giữ niềm tin rằng giáo dục cần thời gian để thấm, văn hóa cần không gian để sống, và con người – nếu được nuôi dưỡng bằng tri thức và lòng nhân ái – sẽ tự biết cách hướng thiện.

Có những đóng góp không thể đo bằng con số, không thể gắn với lợi nhuận hay danh xưng, nhưng lại tạo nên phần nền móng cho xã hội. Những con người ấy đã dành cả quãng đời của mình để làm những việc “không sinh lời” theo nghĩa hẹp, nhưng lại sinh giá trị theo nghĩa sâu xa nhất. Và chính sự lựa chọn ấy khiến họ trở nên đáng kính trọng trong mắt tôi.

Tôi chợt nhận ra rằng: trong một thế giới đang ngày càng ồn ào và vị kỷ, sự hiện diện của những con người miệt mài, khiêm nhường và kiên định như các hội viên UNESCO không chỉ là một điều đáng ngưỡng mộ, mà còn là một lời nhắc nhở cần thiết. Rằng xã hội không thể chỉ được vận hành bằng lợi ích, mà cần được nâng đỡ bởi những con người sẵn sàng trao đi tấm lòng và công sức của mình một cách vô điều kiện.

Có lẽ, điều đẹp nhất mà Đại hội để lại không nằm ở những nghị quyết hay chương trình hành động, mà ở niềm tin lạc quan rằng: vẫn còn những con người chọn sống vì những giá trị định hình đời sống nhân sinh./.

Bài và ảnh: Hồng Minh Nhân